คำสาปของนักเรียนไทย…ฤาการประท้วงจะมีนัยยะของการถอนคำสาป

ตลอดสัปดาห์​ที่ผ่านมา​เราเห็นสถาบัน​การศึกษา​หลายแห่งติด #แฮชแท็ก​ ไล่รัฐบาล​กันอย่างเนือง​แน่นและมีสีสัน​มากมายไม่ว่าจะเป็น

#เสาหลังจะไม่หักอีกต่อไป 

#kuไม่ใช่ขนมหวานราดกะทิ​ 

#หนังสือ​ก็ต้องอ่านขนมหวานไม่ชอบกิน 

#ลูกพ่อขุน​ไม่รับใช้เผด็จการ​

#สวนสุนันทา​ไม่เป็นขี้ข้า​เผด็จการ​

หรือ

#คืนสู่เหย้าไม่เอาไอโอ(ชา)

 ไม่เพียงแค่นิสิต​นักศึกษา​เท่านั้น​ เด็ก​นักเรียน​จากหลาย​โรงเรียน​ต่างก็ติด #แฮชแท็ก ไม่พอใจรัฐบาล​นี้ด้วย เช่น 

#สวที่อยู่​ข้างประชาธิปไตย​ 

#เกียมอุดมไม่ก้มหัวให้เผด็จการ​ 

#กระดุมเม็ดใหญ่จะไฝว้เผด็จการ​

และล่าสุด​จากโรงเรียน​สวน​กุหลาบ​วิทยาลัย​นนทบุรี​ 

#เพราะการเมืองเป็นเรื่องของทุกคน

ทว่าการประท้วง​จะลบล้าง​คำสาปความเป็นนักเรียน​ไทย​หรือไม่​? และอย่างไร? 

การแสดงพลังของเด็กนักเรียน​นอกเหนือจากเป็นการแสดง​จุดยื่นทางการเมือง​อย่างตรงไปตรงมา​ต่อรัฐบาล​ประยุทธ์ ด้วยข้อเรียกร้อง​ที่ไม่เอาเผด็จการ​และต้องการ​​ประชาธิปไตย​แล้ว อำนาจอีกสิ่ง​หนึ่ง​ที่เด็กเหล่านี้​ไปสะกิด​โดยบังเอิญ​คือการเป็นขบถต่อ “ความเป็นนักเรียน​ไทย” 

​ความเป็​นนักเรียน​ไทย ซึ่ง​เป็น​วาทกรรมของเหล่าผู้ใหญ่ (เช่น เป็นเด็กดีเคารพ​เชื่อฟัง​ผู้ใหญ่​ ต้องอยู่​ในกฎระเบียบ​ไม่ออกนอกลู่นอกทาง​ รู้จักและทดแทนบุญคุณ​แผ่นดิน​ นับถือ​ศาสนา​และรักสถาบัน​ ฯลฯ​)​ รวมทั้ง​เพลงค่านิยม​ 12 ประการและเพลงเก่าอย่าง “หน้าที่เด็ก” (aka เด็กเอ๋ยเด็กดีนั้นแหละ​ครับ)​และก็เครื่องแบบ​ชุดนักเรียน​ ทั้งหมด​ที่ว่า​มา​ได้คอยสร้าง “ภาพตัวแทน” (Represent)​  “ความเป็​น​นักเรียน​ไทย” ตั้งแต่​หัวจรด​เท้า​ยันไปถึงวิธี​ความคิด วีธีปฏิบัติ​ตัว จัดวางตำแหน่ง​แห่งที่ของนักเรียนทั้งสิ้น​

การประท้วง​ #แฮชแท็กขับไล่รัฐบาลเผด็จการ และข้อเรียกร้อง​ของนักเรียน นัยนึงเป็น​​การแสดง​จุด​ยื่นทางการเมือง​หรือการตื่นตัว​ภายในหมู่นักเรียน​​ทั่วไป​(ที่นิยามถึงคนรุ่นใหม่)​​ ทว่ามีอีกนัยยะ​นึงที่​มีความขบถต่อวาทกรรม “ความเป็นนักเรียน​ไทย” ในกิจกรรม​ทางการเมือง​นี้

กล่าวคือ​การประท้วง​ไล่ประยุทธ์​ของนักเรียนยิ่งได้ตอกย้ำวาทกรรม “ความเป็​นคนรุ่นใหม่” ​ให้ชัดเจน​ขึ้นเท่าไร(เช่น ต้องการ​เป็นผู้กำหนดอนาคต​ตัวเอง​ ไม่เอาระบอบ​เก่าต้องการ​ระบอบใหม่ที่ดีกว่า รู้สึก​เป็นส่วนร่วมของการสร้างสังคม​ประชาธิปไตย ฯลฯ​)​การเป็นปฏิปักษ์​กับวาทกรรมความเป็นนักเรียนก็มากขึ้นเท่านั้น​

พฤติกรรม​และหรือการกระทํา​(ในแง่นี้คือการประท้วง)​

v

ตอกย้ำวาทกรรมความเป็นคนรุ่นใหม่​

v

ชิงการกำหนดอัตลักษณ์​และภาพ​ตัวแทนอีกรูปแบบ​(กำลังอยู่ใน​ขั้นตอน)​

v

เบียด​ขับ

 v

วาทกรรมความเป็​นนักเรียน​ไทย

แต่ทั้งนี้ไม่​มีอะไรยืนยัน​ได้เลยว่าวาทกรรมนักเรียน​ไทย​จะถูกเบียดขับ​ไปในเร็ววันนี้​ เพราะวาทกรรมความเป็นคนรุ่นใหม่​กำลังขอพื้นที่​แทรกตัวเข้าไปและกำหนดภาพตัวแทนในความเป็นนักเรียนไทยกันอยู่ ในทางกลับกัน​การชุมนุม​ประท้วงของเด็กนักเรียน​ที่ยังสวม “เครื่อง​แบบชุดนักเรียน” เป็นสัญลักษณ์​ กับยืนยัน​ได้อย่างแนบแน่น​ว่า ความเป็นคนรุ่นใหม่​ยังคงต้องการ​ภาพตัวแทนบางอย่าง​จากความเป็นนักเรียนไทยให้สังคม​รับทราบอยู่เป็นนิจ

เครื่อง​แบบชุดนักเรียน​ที่ความเป็นคนรุ่นใหม่​ใช้เป็นสัญลักษณ์​ ทำให้ตะกอน​ความเป็นนักเรียนไทยยังขุ่นข้นอยู่​ หมายความว่าวาทกรรมความเป็​นนักเรียน​ไทย​แฝงฝังอำนาจและอัตลักษณ์​นักเรียน​ไทย เพื่อที่จะเข้าใจว่าอะไรทำให้เครื่องแบบชุดนักเรียน​ผลิต​ความหมายที่ยังคงทรงอิทธิพล​ต่อสังคมและตัวนักเรียนอยู่​ เราต้องสวมเลนส์​หลังโครงสร้าง​นิยมเสียก่อน

“กระบวนทัศน์​แบบการ​รื้อ​สร้าง” ​หมายถึง​การศึกษา​ภายใน​กับภายนอกที่อยู่​ในองค์​ประธาน​ โดยหากเราศึกษาเครื่องแบบชุดนักเรียนในฐานะ​องค์​ประธาน​จากกระบวนทัศน์​ดังกล่าว สิ่งที่ถูกจัดอยู่ภายใน​เครื่องแบบชุดนักเรียน​คือ

ระเบียบ​เรียบร้อย​​ เด็กดี​ ไร้เดียงสา บริสุทธิ์​ ผู้เยาว์​ 

แล้วสิ่งที่อยู่ภายนอกคือ

ไม่เป็นระเบียบ​ เด็กดื้อ จัดเจน​ โสมม​ ผู้ใหญ่​

ทวิลักษณะ​ภายในและภายนอกนี้ เป็นกระบวนการ​สร้างอัตลักษณ์​ของเครื่องแบบชุดนักเรียน​ให้ยังคงอยู่​ได้ อาจกล่าว​ได้​ว่า ในสังคมวัฒนธรรม​ไทย​เรายังมุ่งสนใจ​อัตลักษณ์​เครื่องแบบชุดนักเรียน​ ซึ่งอาจจะไม่แปลกหากเด็กนักเรียน​ในความเป็นคนรุ่นใหม่​ด้วยนั้น จะหลิ่วตาตามวัฒนธรรม​ด้วยการสวม​เครื่อง​แบบชุดนักเรียน​ ในความหมายของ ผู้เยาว์​ และพลังบริสุทธิ์​ ต่อกรกับผู้ใหญ่​ที่โสมม

แต่แทนที่​วาทกรรมความเป็นคนรุ่นใหม่​จะเบียดขับวาทกรรมความเป็นนักเรียนไทยโดยสมบูรณ์​ มันกลับสมยอมให้การสร้างภาพตัวแทนเป็นหน้าที่ของวาทกรรมความเป็นนักเรียนไทย

ไม่ว่าการประท้วง​ดังกล่าว​จะกำลังสร้างปรากฏการณ์​เปลี่ยนแปลงทาง​ผ่านวาทกรรมหรือเป็นวาทกรรมลูกผสมหรือวาทกรรมปะทะกันก็ตาม​ ธงหลักแน่วแน่​ไม่เปลี่ยนแปลง​คือคำสาปของเผด็จการจะต้องถูก​ถอน​โดยคนรุ่นใหม่​เพื่ออนาคต​ที่​กำหนดได้